Nhận thức đúng về HTX kiểu mới

Sau gần 5 năm thi hành Luật HTX kiểu mới (năm 2012), đến nay, vẫn còn hơn 13% số HTX vẫn chưa thực hiện xong việc chuyển đổi theo luật. Chính quyền các cấp nhiều nơi vẫn chưa nắm rõ về HTX kiểu mới, cũng như còn băn khoăn khi chưa biết phải truyền thông thế nào về loại hình HTX kiểu mới. 
 

 
Trong HTX kiểu mới, sở hữu tập thể và cá nhân của thành viên được phân định rõ (Ảnh minh họa, nguồn Internet)
 
Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, HTX kiểu mới không đơn giản là sự thay đổi “từ chức danh ông chủ nhiệm HTX thành Chủ tịch hội đồng quản trị, Tổng giám đốc HTX, mà là sự thay đổi từ bản chất"; khẳng định kinh tế hộ gia đình không bị “thui chột, mất động lực” khi tham gia HTX mà HTX kiểu mới còn làm gia tăng giá trị kinh tế của hộ gia đình. Vậy HTX kiểu cũ và HTX kiểu mới có điểm gì khác nhau?

Về đối tượng tham gia

Trong HTX nông nghiệp kiểu cũ, thành viên chỉ gồm các cá nhân. Trong HTX nông nghiệp kiểu mới, thành viên gồm cả cá nhân, hộ gia đình và pháp nhân (người lao động, cán bộ, công chức, các hộ sản xuất kinh doanh, trang trại, doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc các thành phần kinh tế…); cả người có ít vốn và người có nhiều vốn nếu có nhu cầu tự nguyện cùng nhau lập ra và tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình theo quy định của pháp luật về HTX.

Về sở hữu

Trong HTX nông nghiệp kiểu cũ, sở hữu cá nhân của người nông dân không được thừa nhận, sở hữu của các hộ gia đình bị xóa bỏ, chỉ thừa nhận chế độ sở hữu tập thể về tư liệu sản xuất; người nông dân vào HTX phải góp ruộng đất trâu bò, công cụ sản xuất chủ yếu.

Trong HTX kiểu mới, sở hữu tập thể và sở hữu cá nhân của thành viên được phân định rõ. Sở hữu tập thể (sở hữu của HTX) bao gồm các nguồn vốn tích lũy tái đầu tư, các tài sản do tập thể mua sắm để dùng cho hoạt động của HTX, tài sản trước đây được giao lại cho tập thể sử dụng và tài sản do nhà nước hoặc các tổ chức, các nhân trong và ngoài nước tài trợ làm tài sản không chia và các quỹ không chia.

Thành viên khi tham gia HTX nông nghiệp kiểu mới không phải góp ruộng đất và các công cụ sản xuất mà điều kiện tiên quyết là phải góp vốn theo quy định của Điều lệ Hợp tác xã. Suất vốn góp không hạn chế, song không được vượt quá 20% so với tổng số vốn góp của thành viên (Vốn Điều lệ của Hợp tác xã). Vốn góp của thành viên được chia lãi hàng năm theo quy định của Điều lệ và được rút khi thành viên ra khỏi HTX.

Về quan hệ giữa xã viên với HTX

Trong các HTX nông nghiệp kiểu cũ, quan hệ giữa xã viên với HTX là quan hệ phụ thuộc. Xã viên bị tách khỏi tư liệu sản xuất, trở thành người lao động làm công theo sự điều hành của HTX, tính chất hợp tác đích thực không còn.

Trong các HTX kiểu mới, quan hệ giữa HTX và thành viên là quan hệ bình đẳng, thỏa thuận, tự nguyện, cùng có lợi và cùng chịu rủi ro trong sản xuất, kinh doanh. Hộ xã viên là đơn vị kinh tế tự chủ, tự điều hành lao động của gia đình, tự quyết định bố trí sản xuất cây trồng, vật nuôi phù hợp với thế mạnh của từng hộ, tự mua vật tư để đầu tư vào sản xuất, thuê dịch vụ, bán sản phẩm làm ra theo cơ chế thuận mua vừa bán. Ban quản trị HTX không can thiệp trực tiếp vào quyền chủ động sản xuất, kinh doanh của hộ xã viên, không điều hành, chỉ huy từng khâu, từng việc hàng ngày như trước, mà chuyển sang làm dịch vụ theo yêu cầu của hộ gia đình.

Về quan hệ giữa Nhà nước với HTX

Trong các HTX kiểu cũ, mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, hạch toán lỗ lãi, phân phối, giá cả… đều theo sự chỉ huy của cơ quan quản lý cấp trên và theo kế hoạch của nhà nước.

Trong các HTX kiểu mới, mọi trói buộc cứng nhắc của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp đã được tháo bỏ. Các HTX kiểu mới đã thực sự là một tổ chức kinh tế độc lập, tự chủ có đầy đủ tư cách pháp nhân trong cơ chế thị trường, bình đẳng trước pháp luật như các doanh nghiệp, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; đảm bảo hoàn thành nghĩa vụ đối với nhà nước và trách nhiệm đối với thành viên. Nhà nước tôn trọng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và không can thiệp trực tiếp vào các hoạt động của HTX. Nhà nước quản lý thông qua việc ban hành pháp luật và các chính sách khuyến khích phát triển HTX.

Về phân phối thu nhập

Trong các HTX kiểu cũ, chế độ phân phối mang nặng tính bình quân, bao cấp, chủ yếu phân phối theo công lao động, việc phân phối theo vốn góp gần như không được thực hiện (vì việc góp vốn chỉ mang tính hình thức). Vì vậy, không khuyến khích được người lao động hăng hái, tích cực làm việc, xã viên thiếu gắn bó với HTX, dành công sức làm kinh tế gia đình.

Trong các HTX kiểu mới, hình thức phân phối được thể hiện trên nguyên tắc công bằng, cùng có lợi, vừa theo vốn góp và theo mức độ sử dụng dịch vụ. Đây là động lực khuyến khích thành viên gắn bó với HTX. Trong quá trình phân phối, các HTX còn tạo ra được các quỹ không chia. Một mặt, để mở rộng sản xuất, kinh doanh; mặt khác, tạo nên phúc lợi công cộng để mọi thành viên trong HTX được hưởng chung, kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể, giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài.

Về phạm vi hoạt động

Trong các HTX nông nghiệp kiểu cũ, hoạt động thường bị giới hạn trong địa giới thôn hoặc liên thôn, xã hoặc liên xã và chủ yếu là canh tác nông nghiệp theo mô hình sản xuất tập trung.


Trong các HTX nông nghiệp kiểu mới, quy mô và phạm vi hoạt động đã không còn bị giới hạn như trước. Mỗi HTX có thể hoạt động ở nhiều lĩnh vực, ngành khác nhau, không giới hạn địa giới hành chính. Mô hình HTX linh hoạt, đa dạng về hình thức, phù hợp với đặc điểm của từng vùng, từng ngành; với nhiều trình độ phát triển, từ thấp đến cao, từ làm dịch vụ đầu vào, đầu ra phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành viên, mở mang ngành nghề, vươn lên kinh doanh tổng hợp và hình thành các doanh nghiệp trực thuộc; từ HTX phát triển thành các liên hiệp HTX.

Về nghĩa vụ xã hội

Vì nhiều lý do, các HTX kiểu cũ trước đây phải gánh vác nghĩa vụ xã hội rất nặng. Hợp tác xã đăng ký hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2012 tuy vẫn mang tính xã hội, nhưng trước hết là một tổ chức kinh tế. HTX chỉ thực hiện nghĩa vụ xã hội trên cơ sở hoạt động kinh tế có hiệu quả; những chăm lo về mặt xã hội trước hết cũng dành cho các thành viên của HTX. Đây cũng là đặc điểm mới mà chính quyền các cấp phải lưu ý trong khi thực hiện chức năng quản lý Nhà nước đối với HTX.

Có thể thấy, Luật Hợp tác xã năm 2012 đã thể hiện tư duy mới về mô hình HTX kiểu mới với hạt nhân là “hợp tác”, góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất, phù hợp với cơ chế thị trường trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay.


Sau gần 5 năm thi hành Luật HTX kiểu mới năm 2012, cả nước đã giải thể được gần 5.000 HTX (trong đó phần lớn là HTX trong lĩnh vực nông nghiệp). Đại đa số là những HTX kiểu cũ, hoạt động yếu kém, thua lỗ, thực sự cần thiết phải giải thể để lấy chỗ cho các HTX kiểu mới ra đời đúng thực chất hơn, hiệu quả hơn. Tỉ lệ HTX đã hoàn thành chuyển đổi từ kiểu cũ sang kiểu mới theo quy định của Luật HTX (tới cuối năm 2016) đã đạt trên 83%, tương đương hơn 13.000 HTX.


(Theo Cổng ĐT - HND)
 

  • 30/08/2018

Tin mới nhất

Trong dịp cuối năm 2018, Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch – AFT tổ chức Phiên chợ "QUÀ TẶNG NÔNG SẢN" nhằm giúp cho các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp sạch có thêm cơ hội đưa thương hiệu gần hơn với người tiêu dùng cũng như tìm kiếm các đối tác.

Tổ chức Phi Lợi nhuận PUM Hà Lan đang có chương trình hỗ trợ tư vấn kỹ thuật, quản trị... miễn phí cho rất nhiều các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm.

Sau 10 năm hoạt động, Trường học Nông nghiệp Hữu cơ (OFS) trên đảo Whidbey, bang Washington - Mỹ, đã trở thành lựa chọn lý tưởng của những người muốn sở hữu hoặc quản lý một trang trại hữu cơ nhỏ.