AFT KIẾN NGHỊ ĐỔI MỚI TƯ DUY QUẢN LÝ AN TOÀN THỰC PHẨM: TĂNG TRÁCH NHIỆM TOÀN CHUỖI, NÂNG CAO HIỆU QUẢ HẬU KIỂM

Trong quá trình góp ý Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT) đề xuất đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng trách nhiệm của các chủ thể trong toàn bộ chuỗi cung ứng, đẩy mạnh hậu kiểm, xã hội hóa hoạt động đánh giá – chứng nhận và tạo động lực để người sản xuất, doanh nghiệp chủ động tuân thủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm.

Từ thực tiễn doanh nghiệp đến yêu cầu đổi mới quản lý

Tại hội thảo góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bà Nguyễn Thị Hồng Minh – Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT) đã chia sẻ những vấn đề từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh thực phẩm và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm.

Theo quan điểm của AFT, an toàn thực phẩm cần được nhìn nhận là trách nhiệm xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất nguyên liệu, thu mua, chế biến, vận chuyển, phân phối đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Trong thực tế, khu vực sản xuất nông nghiệp có tỷ lệ lớn là hộ sản xuất nhỏ và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong khi đó, ở một số khâu của thị trường, việc thu mua vẫn có thể đặt nặng yếu tố giá cả hơn các yêu cầu về tiêu chuẩn và an toàn thực phẩm.

Điều này đặt ra một vấn đề quan trọng: nếu thị trường chưa tạo ra yêu cầu đủ mạnh đối với thực phẩm an toàn, người sản xuất sẽ thiếu động lực để đầu tư và duy trì các tiêu chuẩn cần thiết.

Vì vậy, AFT cho rằng chính sách cần tạo được sự liên kết trách nhiệm giữa các chủ thể trong chuỗi, trong đó các đơn vị thu mua, phân phối và kinh doanh cũng cần đóng vai trò tích cực trong việc lựa chọn và kiểm soát nguồn hàng.

Xem xét chứng nhận an toàn thực phẩm như một “giấy thông hành” của sản phẩm

Một trong những kiến nghị đáng chú ý của AFT là nghiên cứu cơ chế để giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trở thành một “giấy thông hành” đối với thực phẩm khi lưu thông trên thị trường, trên cơ sở phân loại phù hợp với từng nhóm sản phẩm và mức độ rủi ro.

AFT nhấn mạnh đây là đề xuất trong quá trình góp ý chính sách, không phải quy định pháp luật hiện hành.

Theo cách tiếp cận này, khi các đơn vị thu mua và phân phối có trách nhiệm lựa chọn sản phẩm từ các cơ sở đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, thị trường sẽ tạo thêm động lực để các chủ thể trong chuỗi nâng cao mức độ tuân thủ.

Qua đó, trách nhiệm về an toàn thực phẩm không chỉ đặt lên người sản xuất mà được phân bổ phù hợp cho các chủ thể tham gia vào quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.

Đẩy mạnh xã hội hóa, tăng vai trò giám sát và hậu kiểm của Nhà nước

AFT cũng đề xuất tiếp tục nghiên cứu và đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động đánh giá, kiểm nghiệm và chứng nhận, phát huy vai trò của các tổ chức độc lập có đủ năng lực chuyên môn và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Theo hướng tiếp cận này, cơ quan quản lý nhà nước có thể tập trung hơn vào việc xây dựng chính sách, tiêu chuẩn, quản lý hệ thống, thanh tra, giám sát và hậu kiểm; đồng thời bảo đảm hoạt động của các tổ chức đánh giá, kiểm nghiệm và chứng nhận được thực hiện minh bạch, độc lập và đúng quy định.

Mục tiêu là xây dựng một hệ thống quản lý vừa bảo đảm an toàn thực phẩm, vừa giảm những thủ tục không cần thiết và chi phí tuân thủ không hợp lý cho doanh nghiệp.

Cần có giải pháp phù hợp với khu vực sản xuất nhỏ lẻ

Đối với hộ sản xuất nhỏ và cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, AFT cho rằng việc áp dụng các yêu cầu về an toàn thực phẩm cần đi cùng với các giải pháp tổ chức lại sản xuất và hỗ trợ tuân thủ.

Có thể nghiên cứu các mô hình liên kết, tổ chức sản xuất theo nhóm hoặc cộng đồng để chia sẻ nguồn lực, kiến thức và chi phí kiểm soát chất lượng, thay vì đặt toàn bộ yêu cầu kiểm soát lên từng hộ sản xuất nhỏ lẻ.

Bên cạnh đó, việc đào tạo và tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho các đối tượng trực tiếp kinh doanh thực phẩm, trong đó có tiểu thương và người kinh doanh thức ăn đường phố, cần tiếp tục được chú trọng.

Truy xuất nguồn gốc cần gắn với trách nhiệm

AFT cũng nhấn mạnh vai trò của định danh và truy xuất nguồn gốc trong quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt tại các chợ đầu mối và các khâu trung gian trong chuỗi cung ứng.

Truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm cung cấp thông tin cho người tiêu dùng mà cần hướng tới khả năng xác định được các chủ thể tham gia trong chuỗi cung ứng, từ đó nâng cao trách nhiệm và khả năng xử lý khi phát sinh vấn đề về an toàn thực phẩm.

Đây cũng là cơ sở để từng bước chuyển từ phương thức quản lý nặng về thủ tục sang quản lý dựa trên rủi ro, dữ liệu và trách nhiệm của từng chủ thể.

AFT kêu gọi doanh nghiệp đóng góp ý kiến cho Dự thảo Luật

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là cơ hội để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hiệu quả, minh bạch, khả thi và phù hợp với thực tiễn sản xuất – kinh doanh.

AFT mong muốn tiếp tục lắng nghe ý kiến từ các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm.

Doanh nghiệp đang gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm hoặc có đề xuất liên quan đến Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), vui lòng gửi ý kiến về Văn phòng Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT).

AFT sẽ tiếp nhận, tổng hợp và nghiên cứu các ý kiến thực tiễn để làm cơ sở cho hoạt động góp ý và kiến nghị chính sách của Hiệp hội.

AFT đặc biệt mong muốn tiếp nhận ý kiến về:

• Những khó khăn và chi phí tuân thủ trong thực tế sản xuất, kinh doanh;
• Các thủ tục hành chính còn chồng chéo hoặc chưa phù hợp;
• Vướng mắc trong công bố, chứng nhận, kiểm nghiệm, kiểm tra và hậu kiểm;
• Khó khăn trong truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng;
• Những quy định chưa phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp nhỏ, hộ sản xuất và cơ sở kinh doanh thực phẩm;
• Các đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

AFT tin rằng chính sách tốt cần được xây dựng từ thực tiễn. Những khó khăn, vướng mắc và đề xuất cụ thể của doanh nghiệp là nguồn thông tin quan trọng để góp phần xây dựng một khung pháp lý có tính khả thi, minh bạch và phù hợp hơn với thực tế của ngành thực phẩm Việt Nam.

Nguồn tham khảo

Bài viết được AFT xây dựng độc lập trên cơ sở tổng hợp nội dung phát biểu của bà Nguyễn Thị Hồng Minh – Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT) tại hội thảo và thông tin báo chí phản ánh.

Bài viết tham khảo: Báo Mới – “Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm phải là ‘giấy thông hành’ bắt buộc để lưu thông hàng hóa trên thị trường”.

Xem bài viết trên Báo Mới:
https://baomoi.com/giay-chung-nhan-an-toan-thuc-pham-phai-la-giay-thong-hanh-bat-buoc-de-luu-thong-hang-hoa-tren-thi-truong-c55938074.epi

Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT) trân trọng tiếp nhận ý kiến đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp.