NUÔI HẠT GẠO RUỘNG RƯƠI – GIỮ NGHỀ QUÀ TRUYỀN THỐNG

RUECO: NUÔI HẠT GẠO RUỘNG RƯƠI – GIỮ NGHỀ QUÀ TRUYỀN THỐNG

Từ mô hình lúa rươi sinh thái khởi đầu năm 2017, Công ty CP Sinh thái Ruộng Rươi (Rueco) không chỉ làm ra gạo ruộng rươi, mà còn nối những vùng nguyên liệu bản địa với nghề làm quà truyền thống, để người nông dân sống được bằng cách làm nông thuận tự nhiên.

“Tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm”. Câu ca dao về mùa rươi đã theo người đồng bằng Bắc Bộ qua nhiều thế hệ. Rươi sống dưới lớp bùn ruộng vùng nước lợ và rất nhạy cảm với hóa chất, nên với Rueco, loài sinh vật nhỏ bé này là thước đo cho sức khỏe của cả cánh đồng.

 Ruộng lúa rươi, nơi cây lúa và con rươi cùng chung sống trên một diện tích. Ảnh: Rueco

Một cánh đồng, nhiều sự sống

Trên ruộng rươi, cây lúa và con rươi hỗ trợ nhau. Lúa làm mát chân ruộng, giữ ẩm, điều hòa môi trường sống cho rươi. Rươi làm tơi đất, bổ sung mùn tự nhiên cho lúa. Mỗi năm chỉ cấy một vụ lúa, từ tháng Giêng đến tháng Sáu, thời gian còn lại dành cho rươi sinh sản. Lúa được bón bằng phân ủ từ rơm rạ, trấu, phân chuồng, không dùng phân bón hóa học hay thuốc trừ sâu. Sau thu hoạch, thân lúa và trấu được trả lại ruộng.

Bác Nguyễn Thế Phong, hộ liên kết với Rueco từ năm 2017, từng chứng kiến rươi biến mất suốt ba năm sau khi thử bón phân để tăng năng suất. Bài học ấy khiến cả người trồng lẫn doanh nghiệp càng giữ chặt nguyên tắc thuận tự nhiên.

Gạo ruộng rươi là sản phẩm trọng tâm của Rueco. Doanh nghiệp tự làm toàn bộ chuỗi, từ trồng, xay xát, đóng gói đến giao hàng, và kiểm nghiệm chất lượng gạo mỗi năm.

Để người làm nông sống được bằng nghề

Khi bắt đầu, Rueco cam kết thu mua lúa với giá gấp đôi lúa thông thường để bà con yên tâm chuyển đổi. Suốt những năm qua, doanh nghiệp chia sẻ kiến thức canh tác, cung cấp giống, hỗ trợ thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Theo nhà sáng lập Phạm Thị Kiều Oanh, mô hình lúa rươi giúp nâng gấp đôi hiệu quả kinh tế so với canh tác thông thường.

Cách làm ấy được Rueco mang lên vùng cao. Năm 2019, khi doanh nghiệp đến khảo sát bản Bướt (Vân Hồ, Sơn La), nơi đây chưa có điện. Rueco đồng hành cùng 59 hộ dân canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ PGS với các giống bản địa như đậu xanh lòng vàng, đậu đen lòng xanh, vừng đen. Doanh nghiệp hỗ trợ tư vấn đóng gói, kết nối đầu ra, đồng thời khuyến khích bà con làm du lịch sinh thái, homestay.

Tại Giộc Sâu (Trùng Khánh, Cao Bằng), Rueco tham gia dự án tăng cường sinh kế cho vùng bảo tồn vượn Cao Vít, một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới. Doanh nghiệp hỗ trợ bà con duy trì vùng nguyên liệu gạo nếp Ong, gạo tẻ bản địa và kết nối tiêu thụ. “Muốn người dân yêu nông nghiệp, gắn bó với bản làng, thì trước hết họ phải sống được từ đó”, chị Oanh chia sẻ.

Giữ món ngon, giữ nghề quê

Từ những vùng nguyên liệu này, Rueco làm ra các sản phẩm theo lối truyền thống. Với rươi, chả rươi được làm từ 80% rươi, trộn cùng hành củ, lá gừng, lá lốt và vỏ quýt. Vỏ quýt là gia vị gắn với món rươi từ lâu trong ẩm thực Bắc Bộ. Rươi ủ trấu được ướp gia vị, kho liu riu cùng khế và thịt mỡ trong 4-5 tiếng, rồi cho vào niêu đất, vùi trong trấu đốt thêm gần hai tiếng để dậy mùi khói.

 Rươi ủ trấu trong niêu đất, món kho kết hợp hun trấu theo lối truyền thống. Ảnh: Rueco

Hạt nếp ruộng rươi đi vào những thức quà quen thuộc của người Bắc: chè lam, bánh gai, bánh gấc, bánh gio. Lạc, vừng từ Vân Hồ được làm thành kẹo lạc, kẹo vừng, kẹo dồi. Với chè bưởi, phần cùi bưởi được khử đắng mà vẫn giữ độ giòn, không dùng hóa chất tẩy. Màu của món chè đến từ đường thốt nốt và lá dứa. Các sản phẩm quà truyền thống này mang thương hiệu Ruca.

Lan tỏa “Ngon, Thật, Chất”

Sản phẩm của Rueco hiện có mặt tại hơn 200 điểm bán. Doanh nghiệp theo đuổi thông điệp “Ngon, Thật, Chất”. Ngon là hương vị tự nhiên mang nét riêng của ẩm thực Việt. Thật là nguồn nguyên liệu và xuất xứ rõ ràng. Chất là cách làm và giá trị bền vững.

 Các thức quà truyền thống được chọn lọc nguyên liệu của Rueco. Ảnh: Rueco

Với Rueco, một mùa vụ thành công không chỉ đo bằng năng suất. Nó còn được đo bằng việc đất vẫn màu mỡ, rươi vẫn trở về mỗi mùa, và những món ngon truyền thống vẫn có người làm, có người nối nghề.